„De kleurrijke wereld” van de OBS de Fuik

Als MiraKa op 25 maart 2014 deze ” kleurrijke wereld” in het Oerhollandse Den Ilp betreedt, hebben meester Tim en Jan en de leerlingen van groep 5 t/m 8 er al 3 weken van hard werken opzitten. Het project beoogt de kinderen zich te laten inleven in de geschiedenis van de slavernij, met de driehoekshandel als speerpunt. Daarnaast willen de meesters de kinderen óók de keerzijde van onze rijkdom laten zien. Hen laten beseffen hoe goed ze het hebben.

Ter introductie bezochten de leerlingen de tentoonstelling ’de zwarte bladzijde’ in het Scheepvaartmuseum. Op school werden een aantal thema’s in de breedte uitgewerkt. Een totaalbeleving van hoofd/handen/hart, waarbij een groot scala aan creatieve en ambachtelijke technieken en vaardigheden werd ingezet. Van rap en lied voor de katoenplantage tot een beeld van Tula die de slavenopstand leidde. Van riet uit het Hollandse Waterland bouwden ze een Afrikaanse hut na. Kan het mooier?!

MiraKa kwam deze dag om de kinderen via Hink-Stap-Sprong, een van haar educatieve programma’s, meer over de slavernij in de Nederlandse Koloniën te vertellen en te laten meebeleven. Maria en Jannette starten met het verhaal over hun eigen achtergrond; respectievelijk Surinaams en Nederlands. Analoog daaraan lieten ze de kinderen het bitter van het kwasibitta (een medicinaal kruid) en het zoet van het suikerriet proeven en vertelden het daarbij behorende verhaal van zwart en wit in de slaventijd. Na de pauze ging de verhalenkoffer open, om aan de hand van objecten te ruiken, voelen, proeven en verhalen te vertellen. Ter afsluiting zong de klas een lied dat meester Tim begeleidde op zijn elektrische gitaar. Er werd gedanst en tot slot werd United, een muzikaal rap-filmpje over mensenrechten bekeken.

Met name de jongens waren gefascineerd door capoeira, een mengvorm van dans en vechtsport, die op de plantages in Brazilie ontstond uit Afrikaanse dansen. Mooi dat Ime, één van de leerlingen, zich in pangi (omslagdoek) en anjiesa (hoofddoek) wilde kleden. De diverse vormen van deze hoofddoeken hebben ieder een eigen betekenis als één van de geheime talen van de slavernij en ook de motieven op de omslagdoek vertellen een verhaal. Tijdens een kijkavond voor ouders, familieleden en bekenden is dit prachtige project afgesloten. De kinderen hebben de volwassenen aan de hand van hun beelden verteld wat ze geleerd hebben.

MiraKa zet haar petje af voor de organisatoren van dit project!

Know your Dutch history interview

In 1997 schreef Teun van Dijk het boek “Discourse as Social Interaction and Discourse as Structure and Process “, waarin hij bespreekt op welke wijze rassendiscriminatie wordt benaderd in de Nederlandse samenleving. Na kritische analyse van de aard van de lessen geschiedenis in de klas was één van de conclusies van Teun van Dijk dat “Nederlandse kinderen niet zijn opgeleid om racistisch gedrag te identificeren”.

Maria Hengeveld is afgestudeerd aan de Columbia Universiteit in New York op het thema Human Rights. Ze is geïnteresseerd in de rechten van vrouwen, jeugd en gender in Zuid- Afrika.

Maria Hengeveld schreef onlangs een artikel over de Nederlandse geschiedenis waarin onderwerpen als racisme, rassendiscriminatie, immigratie en slavernij aan de orde komen. Maria Reinders-Karg van MiraKa Educatie is door Maria Hengeveld geïnterviewd.

Klik op onderstaande link om het artikel te lezen.
http://africasacountry.com/know-your-dutch-history/

 

NiNsee Quo vadis?

NiNsee presenteerde tijdens de nieuwjaarsreceptie op zaterdag 22 februari 2014 haar nieuwe bestuur. Het nieuwe bestuur wil zich vooral richten op herdenkingen en educatie in de vorm van een project organisatie. Daarmee is de oorspronkelijke missie, om te streven naar de realisatie van een genuanceerd en realistisch beeld van het Nederlandse slavernijverleden en zijn erfenis, verlaten.

Vanaf de start is MiraKa Educatie bezig Educatie van het slavernijverleden op de kaart te zetten. In 2014 zullen nieuwe stappen ondernomen worden om die missie verder in te kleuren met een zeer ambitieus programma.

Lagos (Portugal), begin transatlantische slavenhandel

Het koningshuis van Portugal heeft een belangrijke rol gespeeld tussen 1400 en 1600. Het toen voornamelijk agrarische Portugal bouwde een wereldrijk op dat reikte van de Maghreb (Noord-Afrika) tot Macau (China) en tot Mato Grosso (Brazilië). Hendrik de Zeevaarder (Portugees: Henrique Navegador)  (1394-1460)  is de initiator van de Portugese expansie. Hij stimuleert vernieuwingen in de scheepsbouw en navigatie en sticht de eerste opleiding tot stuurman in Europa. Het Portugese hof is commercieel ingesteld. Er moeten nieuwe handelsgebieden verkend worden. Daarnaast is de voortzetting van de “heilige oorlog” tegen de islam een belangrijke drijfveer, die door de paus wordt ondersteund.

Arabieren hebben tijdens hun bewind in het zuiden van Portugal de verbouw van rietsuiker geïntroduceerd. De Algarve voldoet qua klimaat aan warm en vochtig en de Arabieren gebruiken slaven voor het werk op de plantages. In Portugal is men, evenals in het zuiden van Spanje, vertrouwd met de aanwezigheid en het gebruik van veelal Afrikaanse slaven.

Vanuit de havenstad Lagos in het zuiden van de Algarve vinden er expedities plaats naar Kaapverdië, Madeira, Sierra Leone en de Canarische eilanden. Deze expedities worden niet door Hendrik zelf uitgevoerd, ondanks zijn bijnaam de zeevaarder.

Naast de aantrekkelijke handelsgoederen en de boeiende verhalen komt ook een ander “product” uit Afrika. In 1442 keert Lancarote de Freitas terug in Lagos met 240 Afrikaanse gevangenen. Deze heidense Afrikanen worden ingezet op de suikerrietplantages in Portugal. Ze worden op de markt in Lagos verkocht aan plantage-eigenaren. De Portugezen leren snel hoe ze met Afrikaanse leveranciers en lokale vorsten moeten onderhandelen. Dat is effectiever dan zelf op Afrikanen te jagen. De goederen die de Portugezen aanbieden, metalen voorwerpen, textiel, kruit, wapens worden als ruilmiddel gebruikt en geaccepteerd. De handelaren keren daarna terug naar Lagos. Volgens historische bronnen is Lagos de eerste `Atlantische`  slavenmarkt in Europa.

Vandaag is de slavenmarkt bekend als een kunstgalerie, die alleen in de zomer is te bezoeken. Het slavenhuis staat er nog en staat op de Erfgoedlijst, waar ook de historische route is te lopen.

 

 

 

Bronnen:
-          Slavernij, Een geschiedenis van Dirk J. Tang
-          Portugese websites

In de luwte van het nieuwe jaar 2014

In de luwte van het nieuwe jaar 2014
werken er op veel plekken in de wereld nog kindslaven;
als soldaat, in de seksindustrie, in de kledingindustrie.
Mensenhandel is nog steeds een gangbare praktijk.

Het herdenkingsjaar 2013 is voorbij.

Het herdenken van de slavernij in onze voormalige koloniën is nog niet voorbij.
Wij hopen dat daardoor lessen uit het verleden geleerd zijn en geleerd worden.
Dat scholen dit verhaal integraal gaan opnemen in het geschiedenisonderwijs.
Om stil te staan bij wat was, om van daaruit stil te staan bij
vormen van slavernij die anno 2014 nog een feit zijn.

Wij zetten alle zeilen bij om ook in 2014 verder te werken
aan de bewustwording van de slavernij vroeger en nù,
middels o.a. lezingen en het (helpen) ontwikkelen van lesprogramma’s.
Het nieuwe jaar gloort, hoop gloort dat vanuit het besef van de slavernij zoals wij die ooit bedreven, gewerkt wordt aan het uitbannen van het misbruiken van mensen ten behoeve van geldelijk gewin. Wij zullen deze mensonwaardige toestanden ook dit jaar aan de kaak stellen.

Blijvende aandacht voor slavernij …

In 2013 werd de afschaffing van de slavernij, 150 jaar geleden, herdacht met tal van evenementen en media-aandacht. MiraKa heeft aan dit jubileumjaar deelgenomen middels educatieve programma’s, historische erfgoedwandelingen en lezingen. Veel leerlingen en andere geïnteresseerden namen via ons kennis van het Nederlands slavernijverleden èn van de moderne slavernij.

We hopen dat de aandacht voor deze historie èn actualiteit niet zal verslappen in het nieuwe jaar, waarin nog wel de nationale herdenking ’200 jaar afschaffing slavenhandel’ in Middelburg plaatsvindt. We hopen vurig dat het Nederlands slavernijverleden het komende jaar solide ingebed zal worden in het geschiedenisonderwijs. MiraKa zet (de ontwikkeling van) haar (educatieve) programma’s voor jong & oud in ieder geval voort in 2014.

Wij wensen iedereen een goed nieuw jaar in vrede, vrijheid en liefdevolle gelijkheid!

Surinaamse cultuur in Nederland …

Een groep Duitse, Australische èn Hollandse studenten van de afdeling Toerisme van Hogeschool InHolland, wandelden 9 december met MiraKa langs sporen van het Slavernij-verleden in Amsterdam. Deze erfgoedwandeling werd gemaakt in het kader van een project over de Surinaamse cultuur in Nederland.

Met het Paleis op de Dam als startpunt wandelden ze via de Schuttersgalerij van het Amsterdam Museum naar de Begijnhof. Vervolgens via de Gouden Bocht naar Museum Geelvinck Hinlopen om bij de ambtswoning van de Burgemeester te eindigen. In de Schuttersgalerij gaf het tapijt, waarop meer dan 50 nationaliteiten te zien zijn, aanleiding om stil te staan bij de Surinaamse en Caribische Nederlanders; bij de achtergrond van hun komst naar Nederland. Een erfenis van Nederlands koloniaal verleden, waarin slavernij een grote rol speelde.

Niet alleen voor de buitenlandse studenten bleek deze ’levende geschiedenisles’ nieuw. De Hollandse studenten hoorden ook voor hen tot dan toe onbekende verhalen. Met wat informatie op papier werd de wandeling afgesloten. Waarna de studenten hun project voortzetten in de vorm van interviews met MiraKa over de Surinaamse Cultuur in Amsterdam en hoe het slavernijverleden daarin nog doorklinkt.

“Stil verleden” lezing voor de Christelijke vrouwenvereniging Passage Doorn

MiraKa Educatie heeft op 21 november j.l. een lezing over het Nederlandse slavernijverleden gegeven “ met als titel “Stil verleden”. 

Kern van de lezing is de geschiedenis van de slavernij wereldwijd en in het bijzonder het Nederlands slavernijverleden in de koloniën in de 17e, 18e en 19e eeuw. De rol van WIC (West Indische Compagnie) en VOC (Verenigde Oost-Indische Compagnie) werd belicht. Daarnaast was er speciale aandacht voor de rol van vrouwen in onze koloniale slavernijgeschiedenis en voor hun rol in het bewustwordingsproces van de moderne slavernij anno 2013. Ook de rol die religie speelde in het Nederlands slavernijverleden was onderwerp van gesprek.

Sporen van het slavernijverleden zijn uiteraard zichtbaar in Amsterdam en Middelburg, maar ook in plaatsen als Haarlem, Utrecht en Den Haag. Zelfs in Doorn zijn sporen van het Nederlands slavernijverleden aanwezig in ondermeer de Maartenskerk . De toehoorders, leden van de Passage - een vereniging van en voor vrouwen met een Christelijke levensvisie – zetten zich actief in voor hun leefomgeving en buigen zich over maatschappelijke ontwikkelingen en (inter)-nationale vraagstukken.

De opkomst was groot, de sfeer goed en de belangstelling bleek uit de vele vragen nadien. Velen waren verrast door de omvang van het Nederlands slavernijverleden.

 

MiraKa Educatie bij de opening van Zwart & Wit

Onder grote belangstelling is op donderdag 31 oktober 2013 de spraakmakende tentoonstelling Zwart & Wit geopend in het Tropenmuseum Amsterdam. Hoe heeft de relatie tussen zwarte en witte Nederlanders zich de afgelopen eeuw ontwikkeld? Wat is er daarna gebeurd en waar zijn we nu?

De openingstentoonstelling begint met een intrigerend monument van 11.000 namen. Deze achternamen zijn verzonnen door de kolonisten voor de mensen die vrij kwamen op 1 juli 1863, de afschaffing van de slavernij.

De wereldtentoonstelling van 1883 op het Museumplein met 28 Surinamers in tenten wordt nagebootst in een ronde tentoonstelling, een soort arena waar een jongetje, Codjo zit te trommelen. Achter een hek staan symbolisch de witte Nederlanders. Destijds bezochten een miljoen mensen de wereldtentoonstelling.

Na de Tweede Wereldoorlog wordt Nederland minder wit, Nederland verschiet van kleur. Op schilderijen en foto’s gaat de zwarte mens ook deel uitmaken van de hippe culturele witte mensen, ze krijgen een podium, maar de afstand blijft groot. Vanaf de jaren tachtig beginnen wit en zwart zich te ergeren aan elkaar. Nederland verschiet nog meer van kleur, men schrikt daar een beetje van.

Het Tropenmuseum wil met deze tentoonstelling een statement maken, waarbij bewust gekozen is voor een foto met Sinterklaas en Zwarte Piet. De bezoekers mogen hun eigen Piet samenstellen of ze kiezen om Piet niet meer toe te laten.

De tentoonstelling Zwart & Wit loopt tot 1 juli 2014 met vrijwel elk weekend een evenement.

Sanaa Galerie Utrecht: SLAVERY – contemporary arts incorporated?

Op zaterdag 5 oktober was er in galerie Sanaa in Utrecht een bijeenkomst over de rol van kunstenaars in het maatschappelijke debat over slavernij. Tot 19 oktober is daar een tentoonstelling te zien met werk van o.a. Emmanuel Adjei & Marleen Ozgür, Leonce Raphael Agbodjelou, Boris van Berkum, Brian Coutinho, Victor Ekpuk, Patricia Kaersenhout, Charl Landvreugd, Marian Markelo, Wendelien van Oldenborgh, Marcel Pinas, Heidi Sincuba, Frouwkje Smit.

De tentoonstelling Slavery – contemporary arts incorporated? belicht het thema slavernij en de erfenissen daarvan in Nederland vanuit het perspectief van de hedendaagse kunstenaar. In verschillende uitingsvormen en gelaagde beeldtaal krijgt het thema vorm en wordt er een verbinding gelegd tussen verleden, heden en de toekomst.